مسجد جامع ارومیه از بناهای نیمه دوم سده‌ی هفتم هجری قمری است. این مسجد در وسط بازار قرار دارد و دارای صحن بزرگ و شبستان آجری وسیعی است كه قسمت اصلی وسطی آن با گنبدی بلند پوشیده شده است.

محراب مسجد از نظر گچ‌بری و خطوط از زیباترین آثار هنری مغول بوده و ارتفاع آن 82/7 متر و عرض آن 48/5 متر است. البته محراب در سال 676 هجری قمری به‌دست استاد عبدالمؤمن تبریزی گچ‌بری شده و شاید خود مسجد از این تاریخ قدیمی‌تر باشد. مسجد در سال 1184 هجری قمری به‌دستور رضا قلی‌خان بیگلربیگی ایل افشار و حاكم ارومیه تعمیر شده است.

این مسجد كه در دوره های مختلف تكمیل و به صورت امروزی ساخته شده و شامل مجموعه آثاری از دوره‌های مختلف به شرح ذیل است:

1. شبستان گنبددار قدیمی كه در واقع هسته‌ی اولیه‌ی بنا را تشكیل می‌دهد و در ساختمان آن تمام مشخصات یك بنای قدیمی و معماری اسلامی را می‌توان مشاهده نمود، به احتمال قریب به یقین ساختمان این قسمت مربوط به دوره‌ی سلجوقیان (قرن 6 ه.ق) است.

2. داخل شبستان گنبددار محراب گچ‌بری نفیسی قرار دارد كه در تاریخ 676 ه.ق زمان حكومت ایلخانیان با بهترین اسلوب و در حجم بسیار بزرگی ساخته شده است.

3. چهل‌ستون قدیمی متصل به شبستان گنبددار كه زمان ساخت آن جدیدتر از شبستان اصلی به نظر می‌رسد و در خاك‌برداری از كف آن مقداری اشیای شكسته متعلق به دوره ایلخانی به دست آمده است.

4.حجرات قدیمی اطراف صحن مسجد كه مربوط به اولین دوره زندیه بوده و سنگ نوشته موجود، زمان احداث آن را در مورخه 1184 ه.ق نشان می‌دهد.

مشاهده تصاویر